Hoe reageert de patiënt met chronische pijn?

Enkele citaten zijn hier op zijn plaats:"Zijn woorden geschikt om te beschrijven hoe pijn echt voelt? Woorden komen pas als het voorbij is, ze verwijzen alleen naar een herinnering, waardoor ze ofwel machteloos zijn, ofwel onwaar." Julian Barnes "In the land of pain."

"Het vertrouwen in de medische beheersbaarheid van pijn verdoezelt de noodzaak om het lijden aan onbehandelbare pijnen een vorm te geven, medelijden te voelen, en voor elkaar te zorgen."Roel Nahuis De strijd tegen de pijn."

Hieruit blijkt de moeilijke situatie van de pijnpatiënt, zowel medisch als psychologisch.

Het is duidelijk dat dit allerlei gevolgen heeft voor de patiënt zelf:- een depressieve stemming, en soms een echte depressie kunnen het gevolg zijn- agressie kan voorkomen, omwille van het feit dat men niet geholpen wordt- sociaal is pijn erg isolerend: omwille van onbegrip,verlies van vrienden en baan- 50% van de chronische pijnpatiënten kan niet meer werken, financieel is dit erg belastend, met daarbij het feit dat pijn vaak niet goedkoop is: medicamenteuze en multidisciplinaire aanpak betekenen een flink gat in het budget- dat alles heeft niet alleen invloed op de patiënt zelf, maar ook op zijn omgeving.

Opnieuw enkele citaten:

"Pijn die overal binnensluipt, in mijn zienswijzen, mijn gewaarwordingen, mijn oordelen: het is een infiltratie."A. Daudet "La doulou." "De pijn verscherpt het gevoel van verlatenheid. Ze dwingt het individu tot een speciale band met zijn lijden."Le Breton "Anthropologie de la douleur."

Hoe werkt dat nu in op de partner van een pijnpatiënt?

Bij een acute pijn, meestal nociceptieve, of viscerale pijn, is er meestal direct begrip en bezorgdheid van de omgeving. Het raadplegen van een arts, het nemen van medicatie, zijn logische gevolgen en dit brengt meestal geen spanning mee.

Wanneer de pijn chronisch wordt hebben we een heel ander verhaal. Aanhoudende pijn vraagt begrip. Alles hangt ervan af hoe de patiënt met zijn pijn omgaat. Pijn is soms nog een taboe, waarover men niet spreekt. Het is zwak om over pijn te praten. Men sluit zich op, wordt humeurig of chagrijnig.Of men praat er voortdurend over, wat nog in de hand kan gewerkt worden door het gebrek aan een luisterend oor. Men wordt al gauw voor een zageman of een aansteller versleten.

Het is van belang om op een open en objectieve manier met uw familie en uw omgeving over pijn te praten.De hulpverlener heeft hierin een zeer belangrijke rol: verklaren, duidelijk maken is uiterst belangrijk. Als men weet waarvan de pijn komt, kan men er beter mee omgaan. Maar veel somatische hulpverleners voelen zichzelf onmachtig als ze geen duidelijke organische verklaring voor de pijnklachten vinden en keren zich af.Anderzijds zijn er zeker ook psychologen die een pijnpatiënt als zwak en niet voor vol aanzien. In de laatste 148 artikels over chronische pijn in het tijdschrift "Pain" zijn er overigens maar 44 die oog hebben voor de psychologische aspecten van de pijn.

Onbegrip van de omgeving stigmatiseert en isoleert de pijnpatiënt, isolering met de pijn die uiteindelijk het centrum van zijn leven wordt. Het is juist naast de pijn opnieuw zinvolle dingen vinden die het leven weer leefbaar maken. Dit is ook weer niet altijd gemakkelijk, maar bij de pijnbestrijding in een multidisciplinair kader is dit één van de belangrijkste peilers.

Medicatie is nodig, maar ook revalidatie: zowel fysisch als psychologisch. Cognitieve revalidatie kan behulpzaam zijn bij angst en fobie. Kiné- en conditieoefeningen kunnen het fysisch welbehagen vergroten.Relationele spanningen bij pijnpatiënten berusten dus hoofdzakelijk op 2 peilers: 1) de houding van de patiënt zelf tegenover zijn pijn2) het begrip en meeleven van de partner, ook afhankelijk van diens persoonlijkheid en psychische integriteit.

Invloed op het gezin:

In een normaal gezin gelden volgende regels:- Ieder lid van een familie heeft hetzelfde recht erbij te horen.- Er is een hiërarchie waarin elk lid zijn of haar juiste plaats heeft.- Er dient een rechtvaardige balans te zijn van geven en nemen.- Er is een familiegeweten dat maakt dat onrecht wordt gecompenseerd.

Vanuit de systeemtherapie kent men:- gezinskluwen: overinvestering van onderlinge relaties, weinig of geen grenzen tussen de generaties en tussen de verschillende rollen, men neemt beslissingen voor de anderen, de posities in de gedragingen zijn weinig gedifferentieerd, ze weigeren conflicten aan te gaan; als pijnpatiënt weet men niet wat doen.- overbescherming: neiging om elkaar te beschermen waarbij echter vaak de emotionele kant te weinig betrokken raakt.- rigiditeit: er zijn regels die niet overtreden mogen worden, alles ligt vast; bij veranderingen (overlijden, ziekte, verhuis) kan men symptomen zien ontstaan.- intern oplossen van conflicten: isoleren van het conflict binnen het gezin, en isoleren van het gezin van de buitenwereld.